Jak Piorun Niszczy Twoje Urządzenia?

Czy piorunochron chroni przed uszkodzeniem elektroniki?

Piorunochrony są skuteczne w ochronie budynków przed bezpośrednim uderzeniem pioruna, ale nie chronią elektroniki przed przepięciami w sieci elektrycznej. Piorunochrony odprowadzają energię pioruna do ziemi, zmniejszając ryzyko pożaru i fizycznych zniszczeń, jednak przepięcia mogą nadal przejść przez instalacje elektryczne do naszych urządzeń.

Czy można używać smartfona podczas burzy?

Według Polskiego Komitetu Ochrony Odgromowej SEP, korzystanie z telefonów komórkowych podczas burzy nie zwiększa ryzyka uderzenia pioruna. Dotyczy to również innych urządzeń elektronicznych, takich jak tablety i laptopy, które korzystają z transmisji bezprzewodowej.

Jednakże, w przypadku bezpośredniego trafienia pioruna w człowieka, przewodzące urządzenia takie jak telefon, słuchawki, komputer, klucze itp. mogą powodować dodatkowe oparzenia, natomiast nie są one przyczyną 'ściągania' wyładowań atmosferycznych.

Przepięcia - największy wróg urządzeń

Gdy w czasie burzy piorun uderza w linie energetyczne, może wywołać tzw. przepięcie. To gwałtowny wzrost napięcia, który potrafi w ułamku sekundy przeskoczyć z sieci do naszych urządzeń. W normalnych warunkach urządzenia domowe w Polsce zasilane są napięciem 230V (sieć 50 Hz). W momencie przepięcia napięcie może wzrosnąć do kilku tysięcy woltów!

Jak piorun niszczy na odległość?

Wyładowanie atmosferyczne to ogromny impuls elektromagnetyczny. Gdy przez piorunochron lub inną metalową konstrukcję przepływa prąd o natężeniu dziesiątek tysięcy amperów, wokół niej powstaje na ułamek sekundy bardzo silne pole magnetyczne. To pole potrafi zaindukować (czyli "wzbudzić" bez fizycznego kontaktu) przepięcie w okablowaniu budynku i w urządzeniach w promieniu nawet kilkuset metrów. Zjawisko nazywa się sprzężeniem indukcyjnym - działa na podobnej zasadzie co ładowarka indukcyjna do smartfona, tyle że jest miliony razy gwałtowniejsze i niczego nie ładuje, tylko niszczy. Im dalej od miejsca uderzenia, tym słabszy efekt.

Przepięcia przez sieci Internetowe / Radio /TV

Urządzenia mogą być podłączone do linii sygnałowych (np. anteny, sieci komputerowe), które również mogą przewodzić impulsy napięciowe wywołane burzą. Te impulsy mogą wprowadzać przepięcia, które uszkadzają elektronikę.

Czy gdy nie ma prądu podczas burzy, urządzeniom nic nie grozi?

Nic bardziej mylnego. Urządzenia podpięte są nadal do sieci elektrycznej i pomimo, że w przewodach nie "płynie" prąd, to wyładowanie atmosferyczne może "przypłynąć" z zewnątrz do twojego domu.

Co zatem zrobić podczas burzy?

Odłącz urządzenia od sieci energetycznej. Nie licz na to, że listwa przeciwprzepięciowa ochroni Twoje urządzenia.

Sprzęt padł po burzy - co teraz?

Burza przeszła, a komputer się nie włącza, router miga inaczej niż zwykle albo telewizor "zdechł" w trakcie wyładowań? Spokojnie. W większości przypadków przepięcie nie niszczy całego urządzenia, tylko jeden element na drodze prądu: zasilacz, sekcję zasilania na płycie głównej, port LAN albo wejście sygnałowe. To dobra wiadomość, bo taki sprzęt bardzo często da się naprawić, a dane z dysku odzyskać, nawet jeśli sam komputer nie startuje.

Najważniejsze: nie próbuj włączać urządzenia "na siłę" raz za razem. Jeśli zasilanie jest uszkodzone, każda kolejna próba może dołożyć szkód i z naprawy taniej zrobić drogą. Odłącz sprzęt od prądu i od sieci (LAN, antena), a jeśli zależy Ci na danych - tym bardziej nie kombinuj samodzielnie.

Objaw po burzy → co prawdopodobnie uszkodzone → czy da się naprawić

Co widzisz	Co najczęściej padło	Czy da się uratować?
Laptop / komputer w ogóle nie reaguje	Zasilacz, sekcja zasilania na płycie głównej	Tak - naprawa na poziomie komponentów. Dane z dysku zwykle bezpieczne.
Komputer startuje, ale brak internetu po kablu	Uszkodzone gniazdo sieciowe w komputerze	Do naprawienia.
Brak internetu, router/modem nie działa	Najczęściej zasilanie urządzenia	Zazwyczaj tańsza wymiana - tego nie naprawiamy.
Komputer się włącza, ale dysk nie jest wykrywany	Najczęściej uszkodzenie elektroniki dysku	Dane do odzyskania w laboratorium - patrz niżej.

To uproszczenie - realną diagnozę stawiamy po otwarciu sprzętu. Ale pokazuje jedno: "spalony po burzy" prawie nigdy nie znaczy "do wyrzucenia".

Jeśli Twój sprzęt ucierpiał, możesz od razu złożyć zlecenie online (z darmowym kurierem z całej Polski) albo zajrzeć do usług: naprawa laptopów, naprawa płyt głównych i odzyskiwanie danych. Analiza jest wliczona w cenę naprawy, a przy odzysku danych obowiązuje zasada: nie odzyskamy - nie płacisz za odzysk.

Przepięcie a odszkodowanie - ekspertyza do ubezpieczyciela

Mało kto o tym wie, ale szkody od przepięcia bardzo często pokrywa polisa - albo ubezpieczenie mieszkania/domu (klauzula przepięciowa), albo odpowiedzialność zakładu energetycznego (PGE, Tauron, Energa, Enea), jeśli przepięcie przyszło z ich sieci. Żeby dostać pieniądze, ubezpieczyciel niemal zawsze wymaga jednej rzeczy: dokumentu, który potwierdza, że sprzęt uszkodziło właśnie przepięcie, a nie zwykłe zużycie.

I tu wchodzimy my. Po diagnozie wystawiamy ekspertyzę techniczną (orzeczenie) - opisujemy, co konkretnie jest uszkodzone i że charakter uszkodzeń wskazuje na przepięcie. Taki dokument dołączasz do zgłoszenia szkody. W praktyce to właśnie on przesądza o wypłacie.

Co warto zrobić zaraz po burzy, zanim zgłosisz szkodę:

• Nie wyrzucaj uszkodzonego sprzętu - jest dowodem.
• Zrób zdjęcia urządzeń i (jeśli masz) zachowaj dowód zakupu.
• Sprawdź swoją polisę pod kątem klauzuli przepięciowej - albo po prostu zgłoś szkodę, ubezpieczyciel sam wskaże, co dołączyć.
• Zleć diagnozę i ekspertyzę w serwisie - u nas możesz to zrobić online lub stacjonarnie.

Robimy to regularnie i wiemy, jak taki dokument ma wyglądać, żeby ubezpieczyciel go przyjął.