Odzyskiwanie danych z dysków Samsung MJX (S4LN054X02)
Twój dysk Samsung 860 EVO, 860 PRO albo serwerowy PM883 nagle zniknął z komputera, pokazuje pojemność 0 MB lub przestał odpowiadać po aktualizacji oprogramowania? To znana usterka dysków na układzie Samsung MJX. Ważna informacja na start: te dyski szyfrują swoją zawartość sprzętowo, więc odzysk musi iść przez ożywiony układ sterujący dysku - dlatego trafiają do laboratorium, a nie do zwykłego serwisu.
Samsung Samsung MJX - czym jest i w jakich dyskach
Samsung MJX (oznaczenie fabryczne S4LN054X02) to kontroler - czyli mały układ sterujący, który jest mózgiem dysku SSD i decyduje, gdzie i jak zapisać Twoje pliki w kościach pamięci oraz jak je później odnaleźć. Samsung, w odróżnieniu od większości marek, projektuje swoje kontrolery sam i nie kupuje ich od Phisona czy Silicon Motion. MJX to układ z lat mniej więcej 2018-2021, montowany w dyskach SATA (klasycznych 2,5 cala oraz w wersjach do serwerów).
Znajdziesz go w bardzo popularnych modelach: Samsung 860 EVO (jeden z najlepiej sprzedających się dysków SATA w historii), 860 PRO, a także w wersjach dla firm i serwerów - Samsung 883 DCT oraz PM883. To dyski z górnej półki, kupowane właśnie dlatego, że Samsung ma opinię niezawodnego producenta. W praktyce oznacza to, że gdy taki dysk pada, prawie zawsze zawiera dane, których właściciel nie spodziewał się stracić: firmowe bazy, maszyny wirtualne, wieloletnie archiwa, zdjęcia i dokumenty.
Jest jedna cecha tej rodziny, która zmienia wszystko przy odzysku danych: te dyski mają szyfrowanie sprzętowe włączone fabrycznie. To znaczy, że dane leżą w kościach pamięci w postaci zaszyfrowanej zawsze - nawet jeśli nigdy nie ustawiałeś żadnego hasła ani nie włączałeś BitLockera. Klucz do odszyfrowania siedzi wewnątrz samego kontrolera. Dlatego to właśnie od stanu tego układu zależy, czy dane da się w ogóle odczytać.
Co się najczęściej psuje
Dysk znika albo pokazuje 0 MB - najczęściej po aktualizacji oprogramowania lub zaniku prądu
Typowy scenariusz wygląda tak: dysk działał bez zarzutu, po czym z dnia na dzień znika z komputera, pokazuje pojemność 0 MB albo zgłasza się pod dziwną, fabryczną nazwą zamiast swojej. Bardzo często dzieje się to po aktualizacji wewnętrznego oprogramowania dysku (tak zwanego firmware, robionej programem Samsung Magician) albo po nagłym zaniku prądu czy zawieszeniu komputera. Zdarza się też, że dysk najpierw zaczyna zgłaszać ostrzeżenia o swoim stanie (błędy SMART), a dopiero potem przestaje odpowiadać. Co się dzieje w środku: dysk prowadzi swoją wewnętrzną mapę danych - spis pokazujący, gdzie fizycznie leży każdy plik. Gdy ta mapa albo oprogramowanie kontrolera się uszkodzi, układ blokuje dostęp do całej zawartości i przedstawia się komputerowi jako pusty lub zepsuty. Twoje pliki najczęściej wciąż fizycznie są w kościach pamięci. Problem w tym, że są zaszyfrowane, a jedyny klucz zna kontroler - dlatego samo wyjęcie pamięci nic nie daje.
MJX (S4LN054X02) to wielordzeniowy kontroler SATA z DRAM, obsługiwany przez PC-3000 SSD w trybie technologicznym (dostęp serwisowy przez interfejs diagnostyczny). Typowe awarie: uszkodzenie modułów firmware po nieudanym FW update, niespójna tablica translacji (FTL) po utracie zasilania, degradacja bloków NAND. Kluczowe ograniczenie: pełne szyfrowanie danych na NAND (klucz w kontrolerze) sprawia, że chip-off zwraca szyfrogram bez wartości - odzysk prowadzimy wyłącznie przez ożywiony kontroler.
Po czym poznasz tę usterkę
- Dysk zniknął z komputera - nie widać go w systemie ani w ustawieniach komputera (BIOS)
- Pokazuje pojemność 0 MB zamiast pełnej, albo zgłasza się pod dziwną, fabryczną nazwą zamiast modelu
- Przestał odpowiadać po aktualizacji oprogramowania dysku (np. przez Samsung Magician)
- Programy diagnostyczne zgłaszają błąd stanu dysku (SMART) albo ostrzeżenie o awarii
- System nie startuje, komunikat o braku dysku startowego, komputer długo szuka dysku przy starcie
- Dysk raz się pojawia, raz znika, kopiowanie plików zacina się lub przerywa w połowie
- Serwer lub macierz zgłasza wypadnięcie dysku PM883 lub 883 DCT z konfiguracji
Jak wygląda typowe zlecenie
Z czym przychodzi klient
Do laboratorium trafia dysk Samsung 860 EVO 1 TB wyjęty z komputera stacjonarnego małej firmy projektowej. Właściciel opisuje: program Samsung Magician zaproponował aktualizację oprogramowania dysku, aktualizacja poszła, komputer się zrestartował i od tego momentu system nie startuje, a w ustawieniach komputera (BIOS) dysk pokazuje pojemność 0 MB. Wcześniej, przez kilka tygodni, jeden z programów diagnostycznych zgłaszał ostrzeżenie o stanie dysku, ale nikt się tym nie zajął. Na dysku są projekty klientów z ostatnich dwóch lat i księgowość - kopia zapasowa była robiona ostatnio kilka miesięcy wcześniej. Klient zdążył już spróbować podpiąć dysk przez przejściówkę USB do laptopa i uruchomić na nim program do odzyskiwania danych z internetu, bez efektu.
Co wykryliśmy
Podpinamy dysk do stanowiska PC-3000 SSD. Kontroler odpowiada, więc mózg dysku żyje - to najważniejsza dobra wiadomość, bo przy tej rodzinie od tego zależy wszystko. Problem leży w oprogramowaniu dysku: aktualizacja nie dokończyła się poprawnie i uszkodziła moduły odpowiedzialne za start oraz wewnętrzną mapę danych, więc dysk blokuje dostęp do zawartości i przedstawia się jako pusty. Same kości pamięci są w stanie pozwalającym na odczyt, choć widać na nich ślady kilkuletniej pracy. Od razu tłumaczymy klientowi, dlaczego wylutowanie kości nic by tu nie dało: dane są zaszyfrowane sprzętowo, a klucz siedzi w kontrolerze.
Jak przebiegał odzysk
Wchodzimy z dyskiem w tryb serwisowy i pracujemy na jego oprogramowaniu w pamięci roboczej, bez zapisywania czegokolwiek na oryginale. Odtwarzamy uszkodzone moduły startowe i wewnętrzną mapę danych, po czym doprowadzamy kontroler do stanu, w którym sam odczytuje i odszyfrowuje zawartość kości pamięci. Kopiujemy całość partiami na nasz nośnik, zaczynając od katalogu z bieżącymi projektami i księgowością, bo to najpilniejsze dla klienta. Kilka fragmentów wymaga powtórnych prób odczytu, więc te obszary bierzemy na końcu, osobno.
Wynik
Udało się odczytać zawartość dysku i wydać klientowi projekty oraz dokumenty księgowe na nowym nośniku, z zachowaną strukturą katalogów. Część najstarszych plików archiwalnych z uszkodzonych obszarów wymagała sprawdzenia, czy otwierają się poprawnie - wykaz tego, co budziło wątpliwości, przekazaliśmy razem z danymi. Doradziliśmy, żeby dysku po takiej awarii nie traktować jako pewnego i żeby aktualizacje oprogramowania dysku robić dopiero po zrobieniu kopii zapasowej.
Dyski z kontrolerem Samsung MJX, z których odzyskujemy dane
Nasze podejście do tego kontrolera
Najważniejsza rzecz, którą trzeba powiedzieć wprost: dyski Samsung na kontrolerze MJX mają szyfrowanie sprzętowe włączone fabrycznie. Dane leżą w kościach pamięci zaszyfrowane, a klucz do nich znajduje się w samym kontrolerze. Dlatego popularna metoda ostatniej szansy, czyli wylutowanie kości pamięci i odczytanie ich osobno (w żargonie chip-off), przy tych dyskach zwraca sam szyfrogram - czyli nieczytelny ciąg danych bez wartości. Nie obiecujemy tej ścieżki i nie warto szukać serwisu, który ją obiecuje. Odzysk prowadzimy więc jedyną skuteczną drogą: przez ożywiony kontroler. W naszym laboratorium w Gdańsku podłączamy dysk do sprzętu PC-3000 SSD i sprawdzamy, czy układ sterujący reaguje. Jeśli tak, wchodzimy z nim w tryb serwisowy - specjalny stan diagnostyczny, w którym dysk przestaje próbować wystartować normalnie i pozwala nam zajrzeć do swojego oprogramowania. Naprawiamy w pamięci roboczej to, co się uszkodziło (moduły oprogramowania, wewnętrzną mapę danych), po czym zmuszamy sam kontroler, żeby odczytał i odszyfrował swoją zawartość. Dopiero z tego robimy bezpieczną kopię i z niej wyciągamy pliki. Pracujemy w trybie tylko-do-odczytu i nigdy nie wgrywamy dyskowi fabrycznego oprogramowania na zasadzie naprawy, bo przy tej rodzinie potrafi to nadpisać obszar z kluczem i przekreślić odzysk. Szanse zależą przede wszystkim od tego, czy kontroler wciąż żyje. Gdy reaguje, takie sprawy zwykle udaje się doprowadzić do końca. Gdy jest fizycznie zniszczony (na przykład po przepięciu), sytuacja robi się dużo trudniejsza i mówimy o tym otwarcie po analizie nośnika. Analizę wliczamy w cenę odzysku, a jeśli danych nie odzyskamy - nie płacisz za odzysk.
Ile kosztuje odzysk z dysku SSD
Dokładną cenę podajemy po analizie. Typowy czas odzysku: 3–7 dni roboczych.