Programy do odzyskiwania danych vs profesjonalny serwis

Wszystko sprowadza się do jednego pytania: dysk jest zdrowy w środku, czy nie? Awaria danych ma dwa zupełnie różne oblicza - logiczne i fizyczne - i to one decydują, czy poradzisz sobie sam, czy niesiesz dysk do nas.

Awaria logiczna - program ma sens

Dysk jest mechanicznie cały: kręci się, komputer go widzi, tylko dane zniknęły. Skasowałeś folder, sformatowałeś nie tę partycję, system plików się posypał albo wirus narozrabiał. Tu program to dobry pierwszy ruch - i naprawdę nie musisz nikomu płacić:

• Recuva - darmowa, prosta, dobra na początek,
• R-Studio - poważniejsza, płatna ~300 zł,
• PhotoRec - darmowa i otwarta,
• Disk Drill - wygodny, częściowo płatny.

Świeżo skasowane rzeczy z dysku talerzowego (HDD) zwykle wracają. Uwaga na SSD: tam działa TRIM - polecenie, którym system każe dyskowi od razu wyczyścić skasowane miejsce. SSD robi to w kilka sekund po usunięciu pliku i takiego czyszczenia nie cofnie ani program, ani serwis, ani żadne laboratorium. Jeśli plik z SSD był ważny - wyłącz komputer jak najszybciej i nie licz na cuda ze skanowaniem.

Awaria fizyczna - program nie ma z czym rozmawiać

To inna planeta. Dysk stuka, piszczy, nie kręci się, BIOS go nie widzi, spadł ze stołu, zalała go kawa albo był w pożarze. Tu żaden program nie zdziała nic, bo program rozmawia z dyskiem przez system - a do tego dysk musi w ogóle odpowiadać. Urwana głowica, zatarty silnik, porysowany talerz, spalona elektronika dysku (PCB): nie ma z czym rozmawiać.

To robota dla komory bezpyłowej, części z dawcy i sprzętu typu PC-3000 czy DeepSpar. Co gorsza, włączanie takiego dysku w kółko z programem aktywnie szkodzi. Każda minuta pracy uszkodzonej głowicy to nowe rysy na talerzu - czyli kolejne dane, które właśnie tracisz na zawsze.

Bad sectory - coś pomiędzy

To psujące się fragmenty powierzchni. Dysk niby działa, ale coraz dłużej się zastanawia, zawiesza, kopiowanie z niego idzie jak po grudzie. Program będzie próbował te miejsca czytać raz za razem, a każda taka próba dodatkowo męczy konający dysk i przyspiesza koniec.

Tu mamy przewagę. Narzędzia typu ddrescue czytają z głową: najpierw zgrywają to, co idzie łatwo, a trudne miejsca zostawiają na koniec - zamiast mielić je w ślepej pętli. PC-3000 sięga jeszcze głębiej, bo dogaduje się z samym dyskiem: potrafi wyłączyć jego wewnętrzne, ponawiane w kółko próby odczytu i czytać dane nawet wybranymi, jeszcze sprawnymi głowicami. Dlatego dysk, który „jeszcze jakoś chodzi”, ale zaczął się dławić, lepiej przynieść od razu, póki jest co czytać.